به منظور رسیدگی و رفع اختلاف نسبت به اراضی مورد تملک عمال رژیم سابق و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی در منطقه گنبد و دشت گرگان که منشاء تملک و تصرف آنها غصب و انحاء تصرفات من غیر حق یا واگذاری اداره املاک سابق یا انتقال از اشخاص بوده است اعم از اینکهمنتهی به صدور سند مالکیت شده یا نشده و به طور کلی رفع اختلاف بین مدعیان مالکیت و اشخاص متصرف و یا ایادی بعدی آنها هیأتی مرکب ازاشخاص زیر:
- نماینده وزارت کشور.
- نماینده وزارت کشاورزی و عمران روستایی
- نماینده وزارت دادگستری
- دو نفر از معتمدین محل (به پیشنهاد فرماندار و اداره کل کشاورزی و عمران روستایی گرگان و تأیید استاندار) تشکیل میگردد. هیأت مذکور درمحل با توجه به سوابق و رسیدگی به دلایل و مستندات و تحقیقات محلی در هر مورد حکم لازم در مورد حکم لازم در مورد قطع و فصل دعاوی و اختلافات و تعیین اشخاص ذیحق به عنوان مالک زمین و ابطال اسناد قبلی صادر مینمایند. حکم صادره قطعی است و ادارات ثبت محل مکلفندمراتب را در سوابق ثبتی منعکس و بر اساس آن اقدام لازم معمول دارند. به علاوه مأمورین انتظامی مکلف به اجرای احکام صادره و تصمیمات هیأتدر هر مورد خواهند بود.
در صورتی که در اراضی که طبق حکم هیأت به اشخاص مسترد و در ملکیت آنها مستقر میشود وسیله متصرفین قبلی تأسیساتی ایجادشده باشد. تأسیسات مذکور به وسیله کارشناسان منتخب هیأت ارزیابی و به صورت نقد یا اقساط و به ترتیبی که از طرف هیأت تعیین میگردد، توسطاشخاصی که مالک زمین شناخته میشوند تأدیه خواهد شد. وجوه دریافتی موضوع این تبصره در صورتی به احداثکنندگان تأسیسات پرداخت خواهدشد که سرمایهگذاری قبلی آنها از محل عواید بهرهبرداری اراضی بوده و مشروعیت آن توسط هیأت احراز گردد در غیر این صورت وجوه دریافتی بهمصرف عمران و آبادی منطقه خواهند رسید. دولت نیز در حدود امکانات اعتبار لازم تأمین و در اختیار بانک تعاون کشاورزی قرار خواهد داد تا با اعطاء وام به این قبیل اشخاص موجبات پرداختوجوه مذکور فراهم شود.
در صورتی که اراضی که طبق این قانون به اشخاص مسترد میشود در رهن باشد هیأت اسناد رهنی راه فک شده اعلام و از محل وجوهمربوط تأسیسات که با رعایت تبصره فوق تعیین میشود طلب بستانکار تأدیه میشود و در صورت عدم تکافوی آن بستانکار محقق به دریافتمابهالتفاوت از مدیون اصلی خواهد بود. متصرفین قبلی این اراضی چنانچه وجوهی بابت بهای زمین پرداخت کرده باشند هیأت با تهاتر عواید خالصسنواتی آنها، مبلغ باقیمانده را تعیین مینماید و این قبیل اشخاص منحصراً نسبت به مبلغ باقیمانده حق رجوع به ایادی قبلی یا قائم مقام آنها را دارند.
ترتیب استفاده از تأسیسات مشترک واقع در هر محل طبق ضوابطی است که به وسیله وزارت کشور، وزارت کشاورزی و عمرانروستایی تهیه و اعلام میگردد.
هیأت میتواند رأساً نسبت به موارد مذکور در این قانون رسیدگی و اتخاذ تصمیم نماید به علاوه مدت قبول شکایات و طرح دعاویاشخاص از تاریخ تصویب این قانون به مدت یک سال میباشد و هیأت به شکایات و دعاوی که پس از انقضاء این مهلت طرح شود ترتیب اثر نخواهدداد.
ترتیب واگذاری اراضی استردادی از عمال رژیم سابق در منطقه به زارعین و اشخاص فاقد زمین و سایر مسائل مربوط به اجرای اینقانون طبق آییننامهای است که به وسیله وزارتخانههای کشور و کشاورزی و عمران روستایی مشترکاً تهیه و پس از تصویب هیأت وزراء قابل اجراءخواهد بود.