رفتن به محتوای اصلی
دادیکا
رَستان
آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌ها

سند جامع توسعه هوافضای کشور

فصل ۱: تعاریف اختصاصی سند: سند جامع توسعه هوافضای کشور (سند حاضر) بخش هوافضا: کلیه نهادها و عامل های دخیل در امر بهره برداری از فضا و هوا و توسعه علوم و فناوری های مربوطه، جهت کاربردهای مخابراتی، شناسایی و جابجایی منطقه…

سال تصویب
۱۳۹۱
مرجع تصویب
شورای عالی انقلاب فرهنگی
آخرین بروزرسانی
۲۳ شهریور ۱۴۰۵
فصل ۱: تعاریف اختصاصی سند: سند جامع توسعه هوافضای کشور (سند حاضر) بخش هوافضا: کلیه نهادها و عامل های دخیل در امر بهره برداری از فضا و هوا و توسعه علوم و فناوری های مربوطه، جهت کاربردهای مخابراتی، شناسایی و جابجایی منطقه هوایی: ناحیه اطراف کره زمین تا ارتفاع تعیین شده توسط کنوانسیون های بین المللی منطقه فضایی: فضای با فاصله بیش از مقدار تعیین شده توسط کنوانسیون های بین المللی از سطح کره زمین حوزه هوایی و هوانوردی: کلیه عملیات و خدمات مؤثر بر تولید، آماده سازی، به روز‌رسانی و به کارگیری عملیات پرواز، ایمنی و خدماتی سامانه های پرنده از قبیل هواپیماها، بالگردها و پهپادها در منطقه هوایی حوزه فضایی: کلیه خدمات و محصولات فضاپایه یا زمین پایه مرتبط با کاربری یا اکتشافات فضایی اعم از مخابرات، مشاهده زمین، سنجش از دور، ناوبری و موقعیت یابی، امنیت فضایی، زیست فضایی و علوم و اکتشافات فضایی حوزه دفاعی هوافضا: کلیه عملیات و خدمات لازم در بخش هوافضا برای حفاظت و دفاع از امنیت جمهوری اسلامی ایران و ارتقای اقتدار بین المللی نظامی آن اعم از هوایی و فضایی. فصل ۲: چشم انداز با ایمان به یاری پروردگار آسمان ها و زمین و تکیه و توکل بر او، در افق ۱۴۰۴، بخش هوافضای جمهوری اسلامی ایران با توسعه علم و فناوری و انتشار آن، قطبی خواهد بود: ۱. اقتداربخش و مؤثر در امنیت ملی؛ ۲. کارا و قابل اتکا در تأمین نیازهای راهبردی و جاری جامعه ایرانی و جهان؛ ۳. متناسب با فرهنگ و ارزش های اسلامی ـ ایرانی؛ ۴. توانمند در ثروت آفرینی، طراحی، توسعه و تولید محصولات و ارائه خدمات هوافضایی؛ ۵. الهام بخش و افتخار آفرین در گسترش مرزهای دانش و توسعه فناوری هوافضا؛ ۶. پیشران دیگر حوزه های علم، فناوری، صنعت و خدمات؛ ۷. دانش بنیان و توانمند در به کارگیری آخرین یافته های علمی، پژوهشی و فناوری. فصل ۳: ارزش‌های بنیادین ارزش‌های بنیادین مذکور در نقشه جامع علمی کشور۱ به عنوان ارزش‌های بنیادین تمام بخش های علم، فناوری و نوآوری، بر این سند نیز حاکم می ‌باشند. در این راستا موارد زیر به عنوان ارزش‌های بنیادین بخش هوافضای کشور مقرر می گردد: ۱. عدالت محوری در توسعه بخش هوافضا و برخورداری از دستاوردهای آن؛ ۲. تقویت و پرورش استعداد، خلاقیت، نوآوری، خطر پذیری، شجاعت و ایثارگری؛ ۳. توجه به اصل عقلانیت در مدیریت کلان حوزه و تکریم علم و عالم و احترام حقوقی و اخلاقی به آفرینش های فکری ـ علمی و بهره گیری از آن ها در چارچوب نظام ارزشی اسلام و استقرار توحید و عدالت؛ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ۱ـ فصل اول از نقشه جامع علمی کشور ۴. علم و فناوری کمال آفرین، توانمندساز، ثروت آفرین و هماهنگ با محیط زیست و سلامت معنوی و جسمی و روانی آحاد جامعه؛ ۵. الهام بخش بودن در تعاملات با محیط جهانی و فرآیندهای توسعه علم و فناوری در جهان؛ ۶. اخلاق محوری، تقدم مصالح عمومی بر منافع فردی و گروهی، تقویت روحیه تعاون و مشارکت و مسئولیت پذیری آحاد علمی و نهاد‌های مرتبط با آن؛ ۷. سرمایه مشترک بشری دانستن کلیه منابع فضایی، اعم از اجرام آسمانی و مدارها و بهره برداری از آن‌ها تحت نظام حقوقی عادلانه. فصل ۴: سیاست‌های کلان ۱. تأکید بر تولید علم بومی و توسعه علوم مربوط و نظریه پردازی در عرصه تولید فلسفه ‌های مضاف مرتبط با بخش هوافضا با تکیه بر مبانی معرفتی اسلامی؛ ۲. استفاده حداکثری از توان داخلی و فعال سازی ظرفیت‌ها؛ ۳. مسئولیت پذیری در حفظ و ارتقای محیط زیست؛ ۴. ایجاد فرصت عادلانه برای مشارکت افراد، شرکت‌ها و نهادها در توسعه بخش؛ ۵. مدیریت ساماندهی شده تأثیرات و تبعات فرهنگی طرح های توسعه ای هوافضای کشور و تهیه پیوست‌های فرهنگی برای آن‌ها؛ ۶. رعایت چارچوب های دیپلماسی فناوری ملی در فعالیت‌ها و مشارکت های بین المللی بخش هوافضا؛ ۷. بهره‌برداری از سرریز فناوری هوافضا در سایر بخش‌ها؛ ۸. ایجاد مشارکت حداکثری در تمام فعالین و نهادهای مؤثر؛ ۹. اولویت‌دهی به بخش‌های غیردولتی در اجرا با تأکید بر حفظ نقش سیاست گذاری و نظارتی دولت؛ ۱۰. رعایت اصول پدافند غیرعامل و صیانت از فناوری در توسعه بخش؛ ۱۱. شفافیت وظایف و تمایز متولیان عرصه های سیاست‌گذاری و نظارت از اجرا؛ ۱۲. تمرکز در سیاست‌گذاری و نظارت کلان؛ ۱۳. اهتمام به ارتقای مدیریت سیستمی و انباشت دانش در دستگاه‌ها؛ ۱۴. اولویت‌دهی به ارتقای سرمایه انسانی و جذب نخبگان به عنوان اصلی ترین عامل در توسعه فناوری؛ ۱۵. اولویت‌دهی به راهکارهای میان بر و بدیع و توسعه قابلیت ها و شایستگی های محوری؛ ۱۶. توأمانی ایجاد زمینه برای فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی در این بخش با حفظ امنیت پایدار جمهوری اسلامی ایران. فصل۵: اهداف و راهبردهای کلان نظر به تفاوت‌های موجود در سه حوزه راهبردی فضایی، هوایی و هوانوردی و دفاعی هوافضا، اهداف و راهبردهای کلان این حوزه های راهبردی در افق چشم انداز به صورت مجزا و به تفکیک به شرح ذیل ارائه می گردد: ۵ ـ۱. حوزه فضایی ۵ ـ۱ـ الف ) اهداف کلان حوزه فضایی ۱. شناخت عظمت و نظم حاکم بر جهان و آسمان ها و پی بردن به حکمت و قدرت خالق جهانیان از طریق گسترش علوم و فناوری‌ها و اکتشافات فضایی؛ ۲. دستیابی به جایگاه اول منطقه در تسخیر فضا و تسلط بر آن از طریق علوم و فناوری های مربوطه با استفاده از توانمندی‌های دانشگاه‌ها و مراکز علمی و پژوهشی کشور؛ ۳. انجام مأموریت های فضایی سرنشین دار و قراردادن انسان در مدار با اولویت علوم، فناوری ها و صنایع داخل و با مشارکت جهان اسلام و همکاری های بین المللی؛ ۴. طراحی، ساخت، پرتاب و بهره برداری از ماهواره در مدار زمین آهنگ و دیگر ماهواره ها با کاربردهای ارتباطات، سنجش از دور با اولویت فناوری و صنایع داخل و با مشارکت جهان اسلام و همکاری های بین المللی؛ ۵. دستیابی به خدمات و زیرساخت‌های ارتباطات فضا پایه در جهت تأمین نیازمندی های کشوری و منطقه ‌ای و جهانی، عمومی و تجاری و سازگار با بستر مخابراتی زمین پایه؛ ۶. دستیابی به فناوری لازم برای پاسخگویی به خدمات مورد نیاز سنجش از دور و مشاهده زمین با دقت زیر ۱۰ متر؛ ۷. همکاری در راستای موقعیت ‌یابی، ناوبری و زمان سنجی در سطح ملی و منطقه ای مطابق با کیفیت جهانی و رقابت پذیر. ۵ ـ۱ـ ب) راهبردهای کلان حوزه فضایی ۱. تمرکز در سیاست‌گذاری، راهبری، هماهنگی و انباشت دانش و در اجرای برنامه های کلان فضایی کشور با استفاده حداکثری از توان کلیه نهادها و مؤسسات دولتی و غیر دولتی؛ ۲. حمایت از خصوصی سازی و فراهم نمودن بستر لازم برای ایجاد صنایع دانش‌بنیان در حوزه فضایی؛ ۳. حمایت هدفمند از فعالیت های آموزشی و پژوهشی و قطب‌های علمی مورد نیاز برنامه های فضایی؛ ۴. توسعه هوشمند و فعال همکاری ها و تعاملات بین المللی به منظور پیشبرد برنامه های فضایی با حفظ و حراست از دارایی های فضایی جمهوری اسلامی ایران؛ ۵. استفاده از دستاوردهای فضایی در شناخت کیهان و توسعه اخترفیزیک و نجوم و بازخوانی ذخایر اسلامی در این عرصه و بررسی تناسب آن ها با علوم جدید؛ ۶. حمایت از پژوهش های بنیادین با تکیه بر مبانی معرفتی اسلامی به منظور تولید، توسعه و تقویت علوم پایه مرتبط با فضا؛ ۷. طراحی، ساخت و پرتاب سامانه های حامل ماهواره های مورد نیاز از جمله ماهواره های دارای کپسول زیستی و ماهواره‌ه ای زمین آهنگ؛ ۸. ترویج و اشاعه علوم، فناوری ها و دستاورد‌های فضایی در اقشار مختلف جامعه به ویژه نوجوانان و نخبگان. ۵ ـ۲. حوزه هوایی و هوانوردی ۵ ـ۲ـ الف ) اهداف کلان حوزه هوایی و هوانوردی ۱. تبدیل شدن به قطب منطقه ای و دارای جایگاه برجسته جهانی با استفاده از توان علمی و فناوری دانشگاه‌ها و مراکز علمی و صنعتی در : أ) توسعه طراحی و تولید هواپیمای جت منطقه ای ۱۰۰ و ۱۵۰ نفره و هواپیماهای هوانوردی عمومی ۱ متناسب با نیازهای کشور و بازارهای جهانی؛ ب) طراحی و تولید بالگرد متوسط و نیمه سنگین؛ ج) خدمات تعمیر و نگهداری و ارتقای هواگردها ۲؛ د) طراحی و تولید موتورهای مینی توربوجت، توربوفن سبک، توربوفن سنگین و توربوکمپرسورهای گازی با ظرفیت ۱ الی ۱۰ مگاوات؛ ه) طراحی، توسعه و ساخت سیستم های اویونیک ؛ و) تولید علم و فناوری و منابع انسانی. ۲. حضور مؤثر در هوانوردی جهانی با تبدیل فرودگاه بین المللی امام خمینی (ره) به دومین قطب ۳ هوانوردی در منطقه؛ ۳. ایجـاد ظرفیـت‌های سخـت افزاری و نـرم افزاری جـهت تحـقق ترافیـک هوایی۵۰ میلیون مسافر و ۵۵۰ هزار تن بار داخلی و ۵۰ میلیون مسافر و ۹۵۰ هزار تن بار در سطح بین الملل و ترانزیت؛ ۴. دستیابی به استاندارد‌ها و شاخص ‌های ایمنی و کیفیت خدمات پروازی در سطح بالاتر از میانگین جهانی. ۵ ـ۲ـ ب ) راهبردهای کلان حوزه هوایی و هوانوردی ۱. انسجام بخشی، ساماندهی و تنظیمات نهادی در راستای جلوگیری از موازی کاری، ارتقای کارایی و هم افزایی نهادها و تناسب بین مأموریت ها و اختیارات با رعایت تفکیک متولیان امور سیاست گذاری، اجرا و نظارت از یکدیگر؛ ۲. تسهیل فضای کسب و کار و ارائه مشوق های لازم برای حضور حداکثری بخش خصوصی و فراهم نمودن بستر لازم برای ایجاد صنایع و شرکت‌های دانش بنیان در حوزه فناوری هوایی؛ ۳. حمایت هدفمند از فعالیت های آموزشی و پژوهشی و قطب های علمی مورد نیاز برنامه های هوایی و هوانوردی؛ ۴. توسعه و تکمیل زنجیره تأمین قطعات، تعمیرات، نگهداری، عملیات و ارتقا با اتکا به بخش خصوصی؛ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ۱ـ هواپیماهای ۲ تا ۱۹ نفره ۲ـ Maintenance Repair Operate Upgrade (MROU) ۳ـ Hub ۵. بهره گیری از طراحی های مبتنی بر پایه های محصول ۱ مشترک در توسعه زیر سامانه ها؛ ۶. ایجاد رقابت سازنده در ارتقای کیفیت بین شرکت های فعال در عرصه هوانوردی؛ ۷. شبکه سازی در فرآیندهای تحقیق و توسعه در سطح دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی و تولید در سطح ملی و بین المللی با تأکید بر شکل دهی زنجیره ارزش؛ ۸. استفاده اقتصادی و بهره ور از آسمان کشور با بازنگری در مسیرهای پروازی بخصوص مسیرهای ترانزیتی؛ ۹. توسعه هدفمند همکاری ها و تعاملات علمی، فناورانه و نوآورانه منطقه ای و بین المللی و حضور مؤثر در مجامع جهانی و نهادهای تأثیرگذار بین المللی مرتبط؛ ۱۰. ایجاد و استقرار سیستم جامع مدیریت ایمنی؛ ۱۱. پیاده سازی سیستم های نوین مدیریت ترافیک هوایی؛ ۱۲. توسعه خدمات هوانوردی عمومی با استفاده حداکثری از بخش خصوصی . ۵ ـ۳. حوزه دفاعی هوافضا ۵ ـ۳ـ الف ) اهداف کلان حوزه دفاعی هوافضا ۱. بازطراحی و ساخت هواپیما و بالگرد جنگنده چندمنظوره مورد نیاز در نسل پنجم؛ ۲. طراحی و ساخت پهپادها ( اعم از شناسایی، هدف و مراقبت ) با قابلیت ارتفاع، برد و محموله بالا و نیز تهاجم در سطح رقابت پذیری جهانی؛ ۳. طراحی و ساخت موشـک های مورد نیاز جهت حفظ و ارتقای توان دفاعی و ایجاد توان بازدارندگی مؤثر در برابر تهدیدات منطقه ای و فرامنطقه ‌ای و در سطح پنجم جهان؛ ۴. طراحی، ساخت، پرتاب و بهره برداری از ماهواره های دفاعی و امنیتی مورد نیاز؛ ۵. طراحی، ساخت و بهره برداری از سامانه های حامل ماهواره های مورد نیاز. ۵ ـ۳ـ ب ) راهبردهای کلان حوزه دفاعی هوافضا ۱. رصد تهدیدات آینده و شناسایی نیاز نیروهای مسلح و افزایش توان آینده پژوهی و آینده نگاری؛ ۲. ایجاد انگیزه و رفع موانع برای ارتقای تعامل با دانشگاه ها و صنایع و نخبگان خارج از نیروهای مسلح؛ ۳. ایجاد هسته های نوآوری و ارتقای دفاتر طراحی و مراکز توسعه فناوری های سامانه ‌های راهبردی با بهره گیری از نخبگان داخل و خارج از نیروهای مسلح؛ ۴. اکتساب، بومی سازی و توسعه محصولات، توانمندی ها و فناوری های کلیدی و رفع گلوگاه های تأمین وابسته به خارج؛ ۵. یکپارچه سازی شبکه و آرایه های دفاع هوافضایی؛ ۶. ارتقاء و توسعه استانداردهای بومی سامانه های راهبردی در محصولات و خدمات؛ ۷. افزایش طول عمر عملیاتی سامانه ها؛ ۸ . ارتقای هوشمندی در سامانه های نوین و اتصال آرایه های سلاح به شبکه فرماندهی و کنترل ۲؛ ۹. رصد سازمان ها، کنوانسیون ها و ائتلاف های دفاعی منطقه ای و جهانی و نقش آفرینی مؤثر در چارچوب سیاست ‌خارجی مبتنی بر اولویت‌های امنیتی و سیاسی کشور . ژتبصره: در راستای اجرای راهبرد ملی ۳ از راهبرد کلان ۷ نقشه جامع علمی کشور، نهاد مذکور در اقدام ملی ۱۲ از این راهبرد کلان به نمایندگی از شورای عالی انقلاب فرهنگی با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح و با رعایت سیاست های شورای عالی امنیت ملی سایر اهداف، سیاست های اجرایی و راهبردهای کلان حوزه دفاعی هوافضا را تکمیل و به تصویب مراجع ذیربط خواهد رساند . فصل ۶. ساز و کار اجرایی نمودن و نظارت بر اجرای سند شورای عالی انقلاب فرهنگی وظیفه سیاست گذاری کلان، هماهنگی کلان و نظارت کلان بر اجرای این سند را بر عهده دارد . ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور رصد اجرای این سند را بر عهده داشته و بازنگری های لازم در سند و گزارش کلان مربوطه را در فواصل زمانی مشخص به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه خواهد نمود. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ۱- plat form ۲- Control Command Communication Computers Intelligence (C۴I) ساز و کار اجرای سند در حوزه های سه گانه به شرح زیر می باشد : ۶ ـ ۱. حوزه فضایی : شورای عالی فضایی وظیفه سیاست گذاری اجرایی، راهبری، نظارت و تصویب برنامه های کلان و راهبردهای حوزه فضایی را با رعایت سیاست‌های شورای عالی امنیت ملی بر عهده دارد . سازمان فضایی جمهوری اسلامی ایران مسئولیت مدیریت اجرای مأموریت ها، برنامه ها و مصوبات شورای عالی فضایی را با استفاده حداکثری از توان کلیه دستگاه‌ها، دانشگاه ها، پژوهشگاه ها، مؤسسات و مراکز دانش ‌بنیان و متخصصان بر عهده دارد. ۶ ـ۲. حوزه هوایی و هوانوردی : ستاد توسعه فناوری و صنایع دانش بنیان هوایی و هوانوردی وظیفه سیاست گذاری اجرایی، راهبری، هماهنگی و ایجاد ارتباطات بین دستگاهی لازم برای گسترش فناوری و صنایع دانش بنیان در حوزه هوایی و هوانوردی در چارچوب این سند را بر عهده دارد . این ستاد در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری تشکیل می گردد و اعضای آن عبارتند از : ۱. معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری ( رئیس ستاد )؛ ۲. وزیر علوم، تحقیقات و فناوری یا یکی از معاونین وی؛ ۳. وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح یا معاون وی (رئیس سازمان صنایع هوایی نیروهای مسلح و یا معاون دیگر به انتخاب وزیر)؛ ۴. وزیر راه و شهرسازی یا معاون وی (رئیس سازمان هواپیمایی کشوری و یا معاون دیگر به انتخاب وزیر)؛ ۵. وزیر صنعت، معدن و تجارت یا یکی از معاونین وی؛ ۶. رئیس مرکز همکاری های فناوری و نوآوری ریاست جمهوری ؛ ۷. نماینده ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور؛ ۸. سه نفر از صاحب نظران حوزه هوایی و هوانوردی با حکم رئیس ستاد که حداقل یک نفر از آنان از اعضای هیئت علمی باشند؛ ۹. دبیر ستاد به انتخاب رئیس ستاد. تبصره۱: مصوبات ستاد فوق در چارچوب این سند و وظایف مندرج در این بند و ابلاغ رئیس ستاد برای کلیه نهاد‌ها و دستگاه‌های مرتبط لازم ‌الاجرا می باشد. ۶ـ۳. حوزه دفاعی هوافضا: وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در چارچوب این سند و با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح، مسئولیت ساماندهی و مدیریت حوزه دفاعی هوافضا را بر عهده خواهد داشت . تبصره۲: دستگاه های سه حوزه مذکور بر اساس تفاهمنامه های فیمابین و توانایی های بالفعل و ترجیحا ً بدون ایجاد ظرفیت‌های موازی به ارائه خدمات به یکدیگر خواهند پرداخت . تبصره۳: دستگاه‌های متولی سه حوزه مذکور در این فصل، طی مدت یک سال از ابلاغ سند، اسناد عملیاتی حوزه خود را تدوین و پس از تصویب در مراجع ذی‌ربط، به ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور ارسال می نمایند. تبصره ۴: دولت موظف است بودجه های مورد نیاز سه حوزه مذکور را در لوایح بودجه سنواتی و برنامه ‌های توسعه پنج ساله پیش بینی نماید. ۶ ـ۴. پایش شاخص‌های بخش هوافضا: پایش شاخص‌های سند توسط ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور با همکاری و با اخذ آمار و گزارش‌ها از دستگاه‌های متولی حوزه های مختلف و نهایی سازی و تلفیق آن‌ها انجام می شود و گزارش آن طی دوره های زمانی مشخص به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه می شود. تبصره۵: عناوین شاخص‌های لازم در پنج سرفصلِ پژوهش و فناوری، آموزش و سرمایه انسانی، اقتصادی، اقتدار و امنیت ملی و نیز زیرساختی توسط ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور تعیین می گردد. تبصره۶: ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور در صورت نیاز به اصلاح ساختارها و سازوکارهای نهادهای ذیربط، از طریق مراجع ذیصلاح گردش کار لازم را انجام خواهد داد . این سند مشتمل بر یک مقدمه، ۶ فصل و ۷ تبصره به تصویب رسید و از تاریخ تصویب لازم الاجرا است و کلیه مصوبات و سیاست های مغایر با آن، لغو و بلا اثر می باشد. رییس جمهور و رییس شورای عالی انقلاب فرهنگی ـ محمود احمدی نژاد
مطالعه را به پژوهش تبدیل کنید

این سند به چه منابعی وصل است؟

دلیل ارتباط‌ها را ببینید، منابع را مقایسه کنید و مسیر مطالعه خودتان را بسازید.

۰ ارتباط ثبت‌شده مقایسه منابع پرونده شخصی
کشف ارتباط‌ها
پرسشی درباره‌ی سند جامع توسعه هوافضای کشور دارید؟

پرسش رایگان ثبت می‌شود و وکلای عضوِ رستان پاسخ می‌دهند. برای پرونده‌ی مشخص، از وکیلِ تأییدشده‌ی استانِ خودتان مشاوره بگیرید.