ماهیت و جایگاه آیین معنوی و عبادی اعتکاف مقارن با پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و پس از غربت هزار ساله، از مبدأ مسجد امام حسن عسکری علیه السلام در قم، گسترش یافت. حمایت حضرت امام خمینی (ره) و مراجع عظام تقلید باعث گردید تا به تعبیر مقام معظم رهبریمدظله العالی «اعتکاف از رویش های انقلابی» گردد. از سال ۱۳۷۲ مقارن با تقدیم نامه از سوی ستاد مرکزی اعتکاف به مقام معظم رهبری و پیشنهاد «آیین معنوی اعتکاف» به عنوان یکی از راهکارهای رفع دغدغه معظم له نسبت به تهاجم فرهنگی، همواره هدایت ها و رهنمودهای ایشان در مناسبت های مختلف راهگشای کارگزاران اعتکاف بوده است؛ به ویژه در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی که «صف نوبت برای اعتکاف از هزاران جوان و استاد و دانشجو و زن و مرد» را نشانه عیار معنویت و اخلاق دانسته اند. از این رو و از آنجا که در یک نگاه راهبردی؛ اعتکاف به عنوان فناوری نرم جامعه اسلامی در مقابله با تهدیدات و تهاجمات فرهنگی، رسانه ای و مجازی دشمن و اصلاح و تعالی فرد و جامعه، نقش مؤثری خواهد داشت، بر این اساس «ستاد مرکزی اعتکاف» که از این پس به اختصار «ستاد» نامیده می شود، در قالب نهادی دینی با ماهیت مردمی و غیردولتی تشکیل و طبق مفاد این اساسنامه فعالیت می نماید.